کتاب قلندریه در تاریخ اثر محمدرضا شفیعی کدکنی

کتاب ارزشمند و محققانه‌ی «قلندریه در تاریخ» مانند دیگر آثار علمی استاد فرزانه محمدرضا شفیعی کدکنی، بخشی از تاریخ تصوف و عرفان ایرانی ـ اسلامی با نگاه ویژه به عرفان حوزه‌ی خراسان، یعنی قلندریه و میراث فرهنگی منسوب به آنان را به طور موشکافانه ارزیابی و تحلیل می‌کند. ساختار اصلی کتاب از شصت و هفت محور درباره‌ی واقعیت تاریخی قلندر و مسائل پیرامون آن تشکیل شده که چهار مقاله در پیوست کتاب، آن را تکمیل می‌کند. جنبش قلندریه، چنان که در اثنای کتاب حاضر ملاحظه خواهید کرد، یک جنبش چندساحتی است. با یک نگاه منشوری می‌توان در آن رنگ‌های بیشماری دید: از مزدک‌گرایی و آیین‌های ایرانی کهن گرفته تا راه و رسم جوانمردی و عیاری و فتوت، تا عناصری از آیین خرم‌دینان تا اندیشه‌هایی از گنوستیسیسم و عرفان اسلامی در صورت مکتب ملامتیان نیشابور تا گرایش‌های قرمطیانه و شیعی و حروفی و اهل حق ـ تصویری متناقض از مردمی که از یک سوی با ثروت‌های بزرگ و تعدد زوجات و نظام برده‌داری و قتل نفس و تباه کردن طبیعت و آلودن محیط زیست مخالف‌اند و از سوی دیگر، و در دورانی دیگر، جز دریوزه و گدایی کاری از ایشان دیده نمی‌شود. کتاب «قلندریه در تاریخ: دگردیسی‌های یک ایدئولوژی» اثر استاد محمدرضا شفیعی کدکنی، از سوی انتشارات سخن منتشر شده است.