کتاب درس های آخرین موج خصوصی سازی اثر دکتر سید احسان خاندوزی نشر آمارهدکتر

در دهه دوم هزاره سوم میلادی، خصوصي‌سازي مثل سال‌های پیش و پس از سال 1990 شاه‌کلید مسائل اقتصادهای در حال توسعه قلمداد نمی‌شود و همه روزه پیرامونش مدح و ثنا منتشر نمی‌شود، هر روز نیز علیه اجرای آن تجمعات اعتراض‌آمیز برپا نمی‌گردد، تجربیات کامیاب و ناکام و نقدهای متفاوت از آن به گوش همگان رسیده است، حتی تعداد کتب و مقالات پیرامون خصوصي‌سازي نیز بسیار کمتر از دو دهه قبل است؛ اما این‌ها به معنای از دست رفتن جایگاه خصوصي‌سازي نیست، به معنای تثبیت مطلق جایگاه خصوصی‌سازی و عدم نیاز به شناخت نقاط ضعف آن نیز نیست. شواهدی مثل اعلام دولت ایران برای مرحله بزرگ دیگری از خصوصی‌سازی‌ها در سال 1398 حاکی از آن است که این موضوع همچنان بحث زنده برخی اقتصادهاست (حتی اگر بهانه آن کاهش درآمد دولت در میانه تحریم باشد). شواهد دیگری نیز برای زنده بودن مسأله وجود دارد مانند اعتراضات کارگران بنگاه‌های واگذار شده به عدم پرداخت دستمزدهای‌شان و از دست رفتن اعتبار شرکت یا انتشار اخبار فسادهای مالی که در مسیر واگذاری فلان بنگاه‌ها رخ داده است؛ در چنین شرایطی جا دارد بپرسیم خصوصی‌سازی با چه مقدمات، کیفیت و ضوابطی مطلوب است؟ به لحاظ نظری اجماع پساواشنگتنی که سیاست بهبود محیط کسب وکار و بزرگ شدن طبیعی بخش خصوصی را جایگزین ایده دولت کوچک و خصوصی‌سازی می‌شمرد، محصول تجربیات آزموده شده در نیمه نخست عمر چهل‌ساله خصوصی‌سازی بود. واقعیات آشکارشده نشان داد خصوصی‌سازی هرچند سیاست اساساً غلطی نیست اما نمی‌تواند در نسخه پیشقراول اصلاحات برای اقتصادهای در حال توسعه جا داشته باشد: تا بسیاری مقدمات طی نشود، نوبت به خصوصی‌سازی (آن هم با شروط نهادی و اجرایی خاص) نخواهد رسید و خوردن میوه نارس یا میوه رسیده برای جهاز هاضمه نابالغ، بیشتر به سوء هاضمه و عدم تعادل‌های اقتصادی- سیاسی می‌انجامد.