کتاب خاطرات یک سرباز اثر محمدحسین تقوی گیلانی نشر متخصصان

محمدحسین تقوی گیلانی، شاعر، نویسنده و فردوسی‌شناس متولد 1316 مشهد است. او از همان اوان جوانی به نویسندگی علاقه مند شد و بخش بزرگی از زندگی خویش را صرف نوشتن کرد. وی در این دوران آثار متعددی در قالب داستان، شعر و تاریخ‌نگاری به رشته تحریر درآورده است که برخی از این آثار و نوشته‌ها در قالب داستان، شعر و تاریخ‌نگاری منتشر شده است؛ مجموعه‌های «ده داستان»، «صهبای عشق»، «فرهنگ نام‌های شاهنامه» و «خاطرات حگمت یا مشهد قدیم» از این جمله هستند. خاطره‌نگاری‌ها بخش دیگری از تألیفات او را شامل می‌شوند؛ او خاطرات خدمت در آستان قدس رضوی را «در آستان جانان» منتشر کرده و خاطرات پدرش را نیز در کتابچه «حاج مرتضی» آورده است. وی بعد از ابتلا به بیماری کووید 19 در 22 فروردین 1402 چشم از جهان فروبست. کتاب حاضر خاطرات دوران سربازی او از 1335 تا 1337 است؛ خاطرات روزها و شب‌هایی که یک جوان در پادگان‌های لشکر «12 خراسان» گذرانده است. «خاطرات یک سرباز» مجموعه‌ای گزارش‌گونه از اتفاقات و حوادثی است که نویسنده در دو سال‌ خدمت سربازی شاهدش بوده است. تأکید بیشتر بر مشکلات، حوادث، فسادهای اخلاقی و مالی آن دوران است. وی هدف از نوشتن این کتاب را بیشتر ادای دین به وطن و تاریخ بیان نموده است. نویسنده سعی کرده است تا مشاهدات خود در طول دو سال خدمت سربازی اجباری که از زمان رضاشاه به بعد در ایران رایج شده را در قالب موضوعات مختلف به شرح زیر بیان کند. اعمال زور، فشار، تهدید، فحاشی و تنبیه در سربازخانه ها و پادگانها؛ بازدید دلهره آور گروهبان ها و افسران و فرماندهان ارتش، انجام مراسم صبحگاهی با قاعده و قانون خاص خود ظاهرا به منظور ایجاد نظم و امنیت، پرداخت رشوه، اجرای تنبیهات سلیقه‌ای و خشن، آیین‌های انضباطی، بیگاری در سربازخانه‌ها، تبعیض بین سربازان، انجام عملیات مشقی و خطرات مترتب بر آن، اضافه خدمت، جیره دزدی، ترس‌ها و التهابات احضارها در آسایشگاه‌ها، مانورهای لشکری و بازدید شاه از پادگان‌ها و تمرینات سخت و پیاپی سربازان برای این بازدیدها، نقش سواد، دانش و مهارت در تحمل دوران سخت سربازی از جمله موضوعاتی است که در بخش‌های مختلف کتاب به آن پرداخته شده است.