کتاب دخمه‌ی روشنفکران شکست‌خورده اثر حسن قاسمی کرمانی انتشارات خیزران

“دخمه روشنفکران شکست‌خورده”: گنجینه شفاهی تاریخ و روشنفکری مشهد: کتاب “دخمه روشنفکران شکست‌خورده”، اثری ارزشمند از استاد حسن قاسمی کرمانی، نویسنده، شاعر و ناشر پیشکسوت خراسانی است که به همت و تلاش سروش مظفر مقدم به رشته تحریر درآمده. این کتاب، نه تنها مجموعه‌ای از خاطرات و روایات ناب از زبان یکی از “آرشیوهای متحرک تاریخ مشهد قدیم” است، بلکه دریچه‌ای گشاده به جریان دیرپای روشنفکری معاصر در این شهر مهم و تأثیرگذار. حسن قاسمی کرمانی، متولد 1320 در مشهد، شاهدی زنده بر بخش‌های حساسی از تاریخ معاصر ایران است. او که سال‌ها با “نشر سحوری” و برگزاری جلسات ادبی “انجمن صبا” میزبان اهل فکر و ادب بوده، با حافظه‌ای نیرومند و نثری پاکیزه، گذشته را چنان روایت می‌کند که گویی همین امروز را مرور می‌کنیم. این کتاب، حاصل گفت‌وگوهایی است که سروش مظفر مقدم، با وسوسه‌ای از جنس “جوریدن تاریخ فرهنگ و سیاست این سامان”، با استاد قاسمی آغاز کرده است. از قهوه‌خانه “داش‌آقا” (یکی از نخستین پاتوق‌های اهل ادب و روشنفکران مشهد) تا خیابان ارگ قدیم و بنگاه‌های مشهور کتاب دهه 40، این کتاب به روایت‌هایی می‌پردازد که نه تنها بخشی از تاریخ روشنفکری مشهد را روشن می‌سازد، بلکه تصویری واضح از خاستگاه جریان‌های فکری گوناگون، از مذهبی و ملی‌مذهبی گرفته تا نخستین حرکات مسلحانه و مردمی علیه فضای خفقان، ارائه می‌دهد. “دخمه روشنفکران شکست‌خورده” صرفاً یک کتاب خاطرات نیست؛ این اثر کوششی است برای احیای یادمان‌ها و زنده کردن “مرده‌ریگ‌هایی که امروزمان را به دیروز متصل می‌سازد”. امید است که این کتاب، مبنایی باشد برای انتشار بخش‌های ناگفته و ارزشمند دیگری از خاطرات حسن قاسمی کرمانی و آینه‌ای شود تا ما، به عنوان اهالی این شهر کهنسال، بار دیگر خود را در آن ببینیم و به احصا و بازپدیدآمدن بخش مهمی از هویت و فرهنگ خود یاری رسانیم.