کتاب جماعت بازندگان در ستایش شکست 3 اثر کاستیکا براداتان ترجمه کیوان سررشته نشر اطراف

کاستیکا براداتان

رقعی

شومیز

بالکی

اطراف

120

جستار فلسفی

978-622-6194-93-8

ایران

فارسی

در گذشته، دوگانۀ شکست/موفقیت فقط متعلق به دنیای کسب‌وکار بود اما تعریف و برداشت امروز ما از شکست فراتر از حوزۀ کار است. این روزها بازنده معنایی فراتر از رقیبی که بر بلندترین سکو نمی‌ایستد، پیدا کرده، تا جایی که شاید حالا خیلی از ما چنین بپنداریم که آدم شکست‌خورده یعنی کسی که انگار از ابتدا سرنوشتش بوده که چنین باشد. کاستیکا براداتان در کتاب جماعت بازندگان – در ستایش شکست (3) این نگاه را محصول جامعه می‌داند و می‌گوید که همۀ جوامع برای تضمین ماندگاری خود، به سلسله‌مراتب اجتماعی پیچیده و شبکه‌ای گسترده از روابط قدرت احتیاج دارند تا با تکیه بر الگوی برنده/بازنده افراد را مدیریت کنند. به نظر او، حتی در جوامع مدرن هم که لاف برابری و پیشرفت می‌زنند، تمایزگذاری‌های اجتماعی، سطح‌بندی‌های مالی و سلسله‌مراتب قدرت نه‌تنها حذف نشده‌ بلکه با شدت و البته پنهانی‌تر و مزورانه‌تر از قبل ساخته و حفظ می‌شوند. و همۀ این‌ها منجر به القای شکستی می‌شوند که او آن را شکست اجتماعی می‌نامد. جماعت بازندگان – در ستایش شکست (3)، سومین عضو مجموعۀ «در ستایش شکست»، با نگاهی دقیق به زندگی و افکار امیل چوران، فیلسوف و جستارنویس رومانیایی‌فرانسوی، و مروری بر ایده‌ها و سبک زندگی جورج اورول، نویسنده و منتقد ادبی انگلیسی، سومین حلقه از چهار حلقۀ شکست را بررسی می‌کند: حلقۀ شکست اجتماعی. به نظر براداتان، شکست اجتماعی در مقایسه با دو دایرۀ شکست قبلی، یعنی شکست فیزیکی و شکست سیاسی، به ما نزدیک‌تر است و ما را تنگ‌تر در خود می‌فشارد چون هیچ‌کدام از ما گریزی از زندگی اجتماعی نداریم. هر قدر هم که از بقیه فاصله بگیریم و زندگی‌مان را در تنهایی بگذرانیم، از ارتباط با جامعه رهایی نخواهیم داشت؛ همان موضوعی بود که چوران را در تمام عمر آزار داد و وادار کرد در موردش بیندیشد. امیل چوران از شورشی‌ترین اندیشمندان دوران خود بود. مضمون شکست نه‌تنها بر آثار او که بر وجودش هم سایه انداخته بود. او چنان شیفتۀ ناکامی بود که تا پایان عمر از بررسی و تجربۀ تجلی‌ها و ابعاد گوناگون شکست دست نکشید. به باور چوران، علاوه بر این‌که ایده‌‎ها، فلسفه‌ها، نهادها و نظام‌های سیاسی هرگز راه‌شان از شکست جدا نمی‌شود، تجربۀ شکست برای افراد، جوامع انسانی و به‌خصوص برای کشورها هم تأمل‌انگیز و جذاب است. براداتان در کتاب جماعت بازندگان – در ستایش شکست (3) می‌گوید که چطور چوران وارد بازی و رقابت تحمیلی برنده/بازنده نشد و راه نجات خود را در «هیچ‌کاری نکردن» یافت. به نظر او، چوران و اورول و امثال آن‌ها، با «هیچ‌کاری نکردن» بنیان تمایزگذاری اجتماعی را تضعیف کردند. براداتان هم به راه او باور دارد؛ این‌که گاهی هیچ‌کاری نکردن به ما اجازه می‌دهد قدم محکمی به عقب برداریم، ثابت بایستیم و خوب خودمان را برانداز کنیم. خود چوران می‌گفت «همزیستی این همه انسان در فضایی چنین محدود، بدون نابود کردن یکدیگر و تنفر از هم تا سرحد مرگ، چگونه ممکن است؟ البته که از هم متنفرند، ولی به اندازۀ نفرت‌شان اهل عمل نیستند. و همین میانمایگی، همین ناتوانی است که جامعه را نجات می‌دهد؛ همین ادامه و ثباتش را تضمین می‌کند.» کتاب جماعت بازندگان – در ستایش شکست (3) را کیوان سررشته ترجمه کرده است.

کاستیکا براداتان (متولد 1971) نویسنده و فیلسوف رومانیایی‌آمریکایی است. او استاد فلسفۀ چندین دانشگاه مهم مثل کرنل، ویسکانسین-مدیسن، کوئینزلند و نوتردام بوده. براداتان به عنوان جستارنویس و مقاله‌نویس هم با نشریات مهمی مثل نیویورک‌تایمز همکاری کرده. او تا کنون سه کتاب تألیف کرده و دبیری دو مجموعه اثر «Philosophical Filmmakers» و «No Limits» را هم بر عهده داشته است.

این کتاب بر پیامدهای سازنده‌ شکست تاکید دارد؛ پیامدهایی مانند فروتنی، خودآگاهی و فاصله‌گرفتن از توهم برتری. براداتان نشان می‌دهد که شکست اجتماعی، اگر به‌درستی فهم شود، می‌تواند انسان را به درکی واقع‌بینانه‌تر از خود و جهان برساند.