کتاب ‏‫من یک تنبل هستم اثر مهسا الیاس پور انتشارات ماه اندیش

چرا مسئولیت‌پذیری تا این حد برای ذهن ما ترسناک است؟ پاسخ ساده اما تکان‌دهنده است: مسئولیت یعنی پذیرفتن قدرت؛ یعنی قبول کنیم که سکان هدایت بخشی از زندگی در دستان خودمان است و این واقعیت، هم ترسناک است و هم مسئولیت‌آور. وقتی می‌پذیریم که اختیار داریم و انتخابگر هستیم، دیگر نمی‌توانیم تمام ناکامی‌ها را به گردن عوامل بیرونی بیندازیم. ذهن ما برای فرار از این مواجهه سخت، ترجیح می‌دهد همیشه «بیرون» را مقصر بداند؛ مثلاً وقتی از تغییر شغل می‌ترسیم، بازار را بهانه می‌کنیم، یا برای شروع نکردن یادگیری، سن‌مان را بهانه می‌کنیم. اما حقیقت این است که مسئولیت‌پذیری به معنای نادیده گرفتن سختی‌ها یا انکار واقعیت‌های بیرونی نیست، بلکه یعنی در بدترین شرایط هم سهم و انتخاب خودمان را در داستان زندگی‌مان ببینیم؛ چرا که تا وقتی تقصیرها را به بیرون پرتاب می‌کنیم، قدرت تغییر را هم همان‌جا رها کرده‌ایم و عملاً به تماشاگران منفعل زندگی خودمان تبدیل می‌شویم. در واقع، تا زمانی که قدرت در بیرون از ما تعریف شود، ما تنها در حالت «انتظار» باقی می‌مانیم؛ منتظر تغییری که هرگز از سمت دیگران یا شرایط محیطی نخواهد آمد. مسئولیت‌پذیری یعنی همین که بپذیریم حتی اگر تمام مسیر دست ما نیست، دست‌کم فرمانِ بخشی از آن در اختیار ماست و همین انتخاب‌های کوچک اما واقعی، تفاوت بین حرکت و سکون را رقم می‌زنند. درک این موضوع، نقطه شروعِ بلوغ ذهنی است، اما چالش اصلی تازه از اینجا آغاز می‌شود؛ جایی که ذهنِ هوشمند ما یاد می‌گیرد دیگر فقط بهانه‌تراشی نکند، بلکه با مهارتِ تمام، شروع به «توجیه» کند و خودش را برای درجا زدن قانع نماید. فصل بعدی، درست از همین ایستگاهِ خطرناکِ توجیه آغاز می‌شود تا پرده از بازی‌های پیچیده‌ی ذهن برای فرار از حقیقت بردارد.