کتاب دانایی و نادانی در روزگار شبکه ها اثر شاهو صبار انتشارات سیمای شرق

در فصل اول اثر، با عنوان «مقدمه‌ای بر چالش دانایی در عصر اطلاعات»، دو سؤال مطرح شده است: «آیا عصر اینترنت ما را داناتر می‌سازد؟» و «آیا دسترسی سریع و آسان به اطلاعات، ما را به افرادی داناتر و مطلع‌تر بدل کرده است؟» برای تعیین درست‌بودن یا نادرست‌بودن حجم انبوه اطلاعات، مخاطب دو گزینه پیش روی خود دارد: 1٫ همه‌چیز را بدون تحقیق بپذیرد؛ 2٫ تعداد بسیار کمی از مطالب مهم‌تر را انتخاب و درستی آن را بررسی کند. به گفتة مؤلف، راه نخست مسیر انباشت اطلاعات غلط در مغز، و مسیر دوم، مسیر افزایش دانش است. لذا، مبحث مهم «سواد رسانه‌ای متناسب با عصر اینترنت» مطرح می‌شود. از آنجا که برخی جنبه‌های درست، باورپذیری مطلبی را به‌شدت افزایش می‌دهد و در عین حال اثبات نادرستی آن را سخت‌تر می‌سازد، مؤلف قصد دارد این زنگ خطر را به‌صدا در آورد که کسب سواد رسانه‌ای مهم‌تر از کسب دسترسی سهل و سریع به انباشتی از اطلاعات است چرا که بین ما و واقعیت‌های جهانی فاصله‌ای جدی ایجاد خواهد کرد. به‌عبارتی، خطر جهل عمومی ناشی از گسترش اطلاعات نادرست جدی است. وی با انجام تحقیقی میدانی از جامعة دانشگاهی و بیان نمونه‌های متعدد رسانه‌ای، وجود سواد رسانه‌ای را در میان حتی قشر تحصیل‌کرده و نخبه به چالش کشیده است و آن را کاملاً متمایز از سطح سواد خواندن و نوشتن در افراد می‌شمارد. شک به صحت اطلاعات دریافتی به‌منزلة مقدمة دانش وکسب تفکر انتقادی از منظر مؤلف الفبای نخست سواد رسانه‌ای است. «باید مراقب باشیم تا مست از ظرفیت‌های بی‌کران عصر دیجیتال، دچار این توهم نشویم که عصر اطلاعات مانند فواره‌ای عظیم از دانش است که به‌سرعت سرزمین‌ها را فراخواهد گرفت و جهل ما را با خود خواهد شست»